Van chặn lửa là thiết bị quan trọng trong hệ thống phòng cháy chữa cháy (PCCC), có nhiệm vụ ngăn chặn sự lan truyền của lửa và khói qua hệ thống ống gió khi xảy ra sự cố cháy. Để đảm bảo van luôn hoạt động đúng chức năng trong mọi tình huống, việc lựa chọn cơ chế đóng mở phù hợp là yêu cầu bắt buộc. Trong đó, van chặn lửa sử dụng động cơ bắt buộc phải dùng động cơ tự hồi.
Phân loại van chặn lửa theo cơ chế đóng mở
Dựa vào cơ chế đóng mở, van chặn lửa hiện nay được chia thành hai loại chính:
1. Van chặn lửa sử dụng cầu chì nhiệt
- Hoạt động hoàn toàn bằng cơ cấu cơ khí,
- Khi nhiệt độ môi trường đạt đến ngưỡng định trước (thường 70°C hoặc 72°C),
- Cầu chì nhiệt nóng chảy, lò xo bung ra và đóng cánh van tự động,
- Không phụ thuộc vào nguồn điện.
Loại này có cấu tạo đơn giản, độ tin cậy cao và được sử dụng phổ biến.
2. Van chặn lửa sử dụng động cơ
- Cánh van được điều khiển bằng động cơ điện,
- Có thể đóng/mở theo tín hiệu điều khiển từ hệ thống PCCC hoặc BMS,
- Phù hợp với các công trình hiện đại, yêu cầu giám sát trạng thái van.
Tuy nhiên, loại van này bắt buộc phải sử dụng động cơ tự hồi.
Động cơ tự hồi là gì?
Hiện nay dòng sản phẩm van chặn lửa của Firedamper sử dụng 2 loại động cơ tự hồi chính là: động cơ Kyotech và động cơ Belimo
Động cơ tự hồi (spring return actuator) là loại động cơ:
- Có tích hợp lò xo hồi bên trong,
- Khi được cấp điện, động cơ giữ cánh van ở trạng thái mở,
- Khi mất nguồn điện, lò xo tự động kéo cánh van đóng lại hoàn toàn mà không cần tín hiệu điều khiển.
Đây là đặc tính quan trọng nhất khiến động cơ tự hồi bắt buộc phải dùng cho van chặn lửa.
Tại sao van chặn lửa bắt buộc phải dùng động cơ tự hồi?
1. Đảm bảo van đóng khi mất điện trong sự cố cháy
Khi xảy ra cháy:
- Hệ thống điện rất dễ bị cắt hoặc hư hỏng,
- Nếu dùng động cơ thường (không tự hồi), van có thể kẹt ở trạng thái mở khi mất điện.
Động cơ tự hồi giúp:
- Van tự động đóng ngay khi mất nguồn,
- Không phụ thuộc vào hệ thống điều khiển hay tín hiệu bên ngoài.
2. Ngăn lan truyền lửa và khói trong mọi tình huống
Mục tiêu chính của van chặn lửa là:
- Chia khoang cháy,
- Ngăn lửa và khói lan qua ống gió.
Động cơ tự hồi đảm bảo:
- Van luôn về trạng thái an toàn (đóng) khi có sự cố,
- Duy trì khả năng ngăn cháy ngay cả trong điều kiện xấu nhất.
3. Phù hợp với nguyên tắc “Fail Safe” trong PCCC
Trong kỹ thuật PCCC:
- Trạng thái an toàn phải là trạng thái mặc định khi hệ thống gặp sự cố.
Đối với van chặn lửa:
- Trạng thái an toàn là đóng van,
- Động cơ tự hồi đáp ứng đúng nguyên tắc Fail Safe này.
4. Đáp ứng yêu cầu tiêu chuẩn và nghiệm thu PCCC
Nhiều tiêu chuẩn và quy định kỹ thuật yêu cầu:
- Van chặn lửa điều khiển bằng điện phải tự động đóng khi mất điện,
- Không được phụ thuộc hoàn toàn vào tín hiệu điều khiển chủ động.
Việc sử dụng động cơ tự hồi giúp:
- Dễ dàng được chấp thuận trong thẩm duyệt và nghiệm thu PCCC,
- Tránh rủi ro bị từ chối do không đáp ứng yêu cầu an toàn.
So sánh động cơ tự hồi và động cơ thường cho van chặn lửa
| Tiêu chí | Động cơ tự hồi | Động cơ thường |
|---|---|---|
| Đóng khi mất điện | Có | Không |
| Đáp ứng Fail Safe | Có | Không |
| Phù hợp PCCC | Bắt buộc | Không phù hợp |
| Mức độ an toàn | Rất cao | Thấp |
Van chặn lửa là thiết bị an toàn đặc biệt, chỉ được phép thất bại theo hướng an toàn. Vì vậy, đối với van chặn lửa sử dụng động cơ, việc lựa chọn động cơ tự hồi là yêu cầu bắt buộc, không thể thay thế bằng động cơ thường. Động cơ tự hồi đảm bảo van tự động đóng khi mất điện, duy trì khả năng ngăn cháy và khói trong mọi tình huống, đáp ứng đầy đủ các nguyên tắc và tiêu chuẩn an toàn PCCC.
Bài viết liên quan: